پایگاه تحقیقاتی وصایت

هشدار: به دلیل تصمیم بر تألیف کتاب ، هرگونه کپی برداری از مطالب وبلاگ فقط با ذکر منبع مجاز است

پایگاه تحقیقاتی وصایت

هشدار: به دلیل تصمیم بر تألیف کتاب ، هرگونه کپی برداری از مطالب وبلاگ فقط با ذکر منبع مجاز است

بسم الله الرحمن الرحیم
اهل بیت علیهم السلام ، جایگاه راز خدا، پناهگاه دین او، صندوق علم او، مرجع حکم او، گنجیینه های کتاب های او، و کوه های دین او می باشند. به وسیله آنها پشت دین را راست کرد و تزلزلش را مرتفع ساخت... احدی از امت با آل محمد قابل قیاس نیست. کسانی را که از نعمت آنها متنعمند با خود آنها نتوان هم ترازو کرد، آنان رکن دین و پایه یقینند، تندروان باید به آنان (که میانه روند) برگردند و کندروان باید سعی کنند به آنان برسند، شرایط ولایت امور مسلمین در آنها جمع است و وصیت پیامبر درباره آنها است و آنان کمالات نبوی را به ارث برده اند، این هنگام است زمانی که حق به اهلش بازگشته به جای اصلی خود منتقل گشته است.
نهج البلاغه - خطبه ی 2

آخرین نظرات

آشنایی با علوم مصطلح الحدیث اهل سنت

حسین | جمعه, ۱۲ تیر ۱۳۹۴، ۰۸:۲۱ ب.ظ

مفاهیم اولیه
حدیث : گفتار ، کردار ، تقریر یا صفتی که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم نسبت داده شود و یا گفتار و کرداری است که به صحابی یا تابعی نسبت داده شود .
سنت : آنچه غیر از قرآن ، از فعل یا قول و یا تقریر از رسول اکرم (ص) صادر شود .
روایت : نقل کردن حدیث با سند را گویند .
سند : به راه دستیابی به متن گفته می شود .
إسناد : رساندن خبر به گوینده ی آن با ذکر سند را گویند .
طریق : مترادف با سند است .
متن : سخنی است که سند به آن ختم شده و گوینده ی حدیث آن را اظهار کرده است.
شیخ : کسی است که فرد از او که استادش است ، روایت نقل کرده است .
طبقه : گروهی که در سن و ملاقات شیوخ (اساتید) همسان باشند .
صحابی : مسلمانی که پیامبر (ص) را دیده باشد و مسلمان مرده باشد .
مخضرم : کسی که زمان جاهلیت و زمان پیامبر (ص) را درک کرده و اسلام آورده ولی حضرت رسول (ص) را ندیده است که تابعی محسوب می شوند .
تابعی : مسلمانی که صحابی را دیده باشد و بر دین اسلام از دنیا رفته باشد .
اقسام حدیث از نظر اتصال یا انقطاع سند روایت
1. قدسی : حدیثی که از الله نقل شود !
2. مرفوع: حدیثی که از پیامبر (ص) نقل شود .
3. موقوف: حدیثی ‌است که انتهای سلسله سند آن به صحابی برسد.
4. مقطوع: حدیثی ‌است که انتهای سلسله سند آن به تابعی برسد.
5. مرسل: حدیثی ‌است که یکی از تابعین که صحابه را ملاقات و با آنان مجالست کرده‌است روایت کند، به این صورت که مثلا  [بدون ذکر نام صحابی] بگوید «قال رسول الله (ص) ... .
در مورد حجیت حدیث مرسل ، علمای اهل سنت اختلاف کرده اند ؛ بعضی از آنها گفته اند وقتی یک تابعی ثقه روایتی را به صورت ارسال مسلّم نقل می کند ، یعنی آن را از صحابی یا تابعی ثقه شنیده است فلذا حدیثش حجت است .
ملا علی قاری حنفی می گوید :
مرسل التابعی حجة عند الجمهور
مرقاة المفاتیح شرح مشکاة المصابیح، ج 1 ص 3284 در شرح ح 5247
http://library.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?bk_no=79&ID=247&idfrom=10402&idto=10475&bookid=79&startno=16
در سایت نوار اسلام به نقل از سایت اسلام پرسش و پاسخ آمده است :
امام ابوحنیفه و مالک و قول مشهور امام احمد رحمهم الله تعالی بر این هستند که حدیث مرسل صحیح است؛ به شرطیکه کسی که حدیث را ارسال می کند ثقه باشد و جز از ثقه ارسال نکند، و دلیل آنها اینست؛ مادامیکه تابعی ثقه باشد محال است بگوید: قال رسول الله صلی الله علیه وسلم، مگر آنکه حدیث را از فرد ثقه ای شنیده باشد.
http://islamtape.com/islamtape/fatwa/fatwa/4462/حدیث-مرسل-چیست-و-آیا-به-احادیث-مرسل-استناد-میشود؟.ht...
اقسام حدیث از لحاظ تعداد راویان
حدیث متواتر:
حدیثی‌است که توسط راویان بسیاری نقل شده باشد، به گونه‌ای که هماهنگی آنان برای جعل ممکن نباشد و دو قسم است ؛
متواتر لفظی : به روایتى گویند که الفاظ آن بطور متواتر نقل شده باشد.
 متواتر معنوی : به روایتى گویند که معنا ومفهوم آن بصورت متواتر روایت شده باشد گرچه از نظر لفظى تک تک روایتهایی که این معنا ومفهوم در آنها آمده است بحد تواتر نرسد .
در تواتر یک حدیث ، صحت چندین سند از آن شرط نیست بلکه شرط اصلی همان تعدد طرق است و لو اسنادش ضعیف باشد ؛
محمد ناصر الدین ألبانی می گوید :
 وأما التواتر ، فانضمام الطرق الأخرى إلیها ، وهی وإن کان فی بعضها ضعف ... لا سیما ولا یشترط فی الحدیث المتواتر سلامة طرقه من الضعف لأن ثبوته إنما هو بمجموعها ، لا بالفرد منها ، کما هو مشروح فی المصطلح
و اما در تواتر ، انضمام طرق روایی به یکدیگر ولو اینکه در برخی از آنها ضعف وجود داشته باشد ... علی الخصوص در مورد حدیث متواتر ، سالم بودن طرق روایی از ضعف اصلا مدنظر نیست زیرا ثبوت آن بر اساس مجموع روایات می باشد و نه تک تک آنها آنچنان این امر در مصطلح الحدیث بیان شده است.
إرواء الغلیل فی تخریج أحادیث منار السبیل - ج 6 ص 95
http://shamela.ws/browse.php/book-22592#page-1975
سایت اسلام وب هم در پاسخ به استفتائی گفته است :
وهذا النوع من الخبر مقبول کله، ولا حاجة إلى البحث عن رواته
خبر متواتر همه اش مورد قبول است و نیازی به تحقیق درباره ی راویان و بررسی سندی نیست .
رقم الفتوی : 11828 ؛ تاریخ الفتوی : الأحد 23 رمضان 1422 9-12-2001
http://fatwa.islamweb.net/fatwa/printfatwa.php?Id=11828&lang=A
علمای اهل سنت در اینکه یک حدیث باید چند سند داشته باشد و از چند صحابی روایت شود تا متواتر محسوب شود ، اختلاف کرده اند و حتی بعضی ها گفته اند محصور به عدد خاصی نیست ولی با رجوع به کتب آنها در می یابیم که آنها احادیثی که از 4 ، 5 ، 6 ، 7 ، 8 ، 9 ، 10 ، 11 ، 13 و 14 صحابی روایت شده است را هم متواتر دانسته اند : 
http://kheyme133.ir/Forum/Post/2978/Answer/15
حدیث آحاد :
حدیثی که همه ی شروط حدیث متواتر را نداشته باشد که از حیث عدد راویانش بر سه قسم است :
مستفیض : به روایتی گفته می شود که راویانش در هر طبقه حداقل سه نفر باشند ولی به حد تواتر نرسیده باشد .
عزیز : به روایتی گفته می شود که در هیچ کدام از طبقات ، کمتر از دو راوی نباشد .
 غریب : به روایتی گفته می شود که در هر طبقه تنها یک راوی باشد .
اقسام حدیث از نظر اعتبار
حدیث صحیح:
صحیح لذاته: حدیثی که سندش متصل بوده ، راویانش عادل و ضابط باشند و روایت فاقد شذوذ و علت باشد .
و مقصود از شذوذ آن است که روایت تنها از یک عادل نقل شده و فاقد شهرت باشد که به این روایت شاذ میگویند، چون در برابر مشهور است.
 و منظور از علت، عبارت است از عیب غیر آشکاری که موجب ضعف حدیث شود ؛ مانند ارسال سند که به حسب ظاهر مسند باشد.
صحیح لغیره : حدیثی است که شروط حدیث صحیح لذاته را دارد جز اینکه بعضی از راویان آن از جهت ضبط ، کمی ضعف داشته باشند و این ضعف به واسطه ی ورود اخبار دیگر هم مضمون تقویت گردد.
حدیث حسن:
حسن لذاته : حدیثی که تمام شرایط حدیث صحیح را دارد جز اینکه یک یا چند راوی آن ، خفیف الضبط باشند .
اگر یک حدیث حسن لذاته با یک سند حسن لذاته دیگر روایت شود ، به آن صحیح لغیره اطلاق می شود.
 حسن لغیره : به حدیث ضعیفى گویند که باسندهاى متعدد وضعیفى روایت شده باشد وعلت ضعف تمام سندها ، فاسق بودن راویان ویا دروغگویى واتهام به دروغ آنها نباشد بلکه از جهت حفظ و ضبط باشد .
و جمهور علمای اهل سنت گفته اند : الحسن کالصحیح فی الاحتجاج .
سیر اعلام النبلاء للذهبی - ج 12 ص 214
http://library.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?idfrom=2515&idto=2515&bk_no=60&ID=2378
الباعث الحثیث الی اختصار علوم الحىیث لابن کثیر - ص 37
http://shamela.ws/browse.php/book-21571#page-19
النُکَت لابن حجر العسقلانی - ج 1 ص 401
http://shamela.ws/browse.php/book-8316/page-375
التقریب والتیسیر للنووی - ص 29
http://shamela.ws/browse.php/book-5586#page-6
تدریب الراوی فی شرح تقریب النواوی للسیوطی - ج 1 ص 174
http://library.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?idfrom=84&idto=85&bk_no=88&ID=35
الیواقیت و الدرر شرح نخبة ابن حجر للمناوی - ج 1 ص 392
http://shamela.ws/browse.php/book-5979#page-280
سایت اسلام وب هم در استفتائی ، فتوا به برابری حجیت حدیث حسن با حدیث صحیح داده است :
رقم الفتوى: 281503 ؛ تاریخ الفتوی : الإثنین 21 ربیع الأول 1436 - 12-1-2015
http://fatwa.islamweb.net/fatwa/index.php?page=showfatwa&Option=FatwaId&Id=281503
حدیث ضعیف:
هر حدیثی که تعریف صحیح و حسن بر آن منطبق نباشد ضعیف است که البته بعضی از علمای اهل سنت ، حدیث موضوع را که قبیح ترین نوع حدیث ضعیف است ، در دسته ی جداگانه ای قرار داده اند .
همانطور که از تعریف حدیث حسن لغیره روشن شد ، علمای اهل سنت برخی از اقسام حدیث ضعیف را به شرط تعدد طرق آن ، مقبول دانسته اند ولی بعضی از علمای آنها تعدد طرق را در معتبر کردن هر نوع حدیث ضعیفی شرط کافی دانسته اند ؛
ابن تیمیه ، شیخ الاسلام وهابیان می گوید :
تعدد الطرق وکثرتها یقوى بعضها بعضا حتى قد یحصل العلم بها ولو کان الناقلون فجارا فساقا
زیادی و تعدد طرق نقل حدیث ، برخی برخی دیگر را تقویت می کند تا اینکه علم به صدور آن حدیث حاصل می شود اگر چه راویان آن فاسق و فاجر باشند.
 کتب ورسائل وفتاوى شیخ الإسلام ابن تیمیة - ج 18 ، ص 26
http://library.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?ID=1161&start=&idfrom=1773&idto=1776&bookid=22&Hashiya=4
بدر الدین عینى (متوفای 855هـ) به نقل از محیى الدین نووى مى‌نویسد:
وقال النووی فی (شرح المهذب): إن الحدیث إذا روی من طرق ومفرداتها ضعاف یحتج به، على أنا نقول: قد شهد لمذهبنا عدة أحادیث من الصحابة بطرق مختلفة کثیرة یقوی بعضها بعضا، وإن کان کل واحد ضعیفا.
نووى در شرح مهذب گفته است: اگر روایتى با سند‌هاى گوناگون نقل شود؛ ولى برخى از راویان آن ضعیف باشند، بازهم به آن احتجاج مى‌شود، افزون بر این که ما مى‌گوییم: تعدادى حدیث از صحابه و از راه‌هاى گوناگونى نقل شده است که برخى از آن برخى دیگر را تقویت مى‌کنند؛ اگرچه هریک از آن احادیث ضعیف باشند.
 عمدة القاری شرح صحیح البخاری - ج 3، ص 307
http://shiaonlinelibrary.com/الکتب/1808_عمدة-القاری-العینی-ج-٣/الصفحة_307#top
سخاوی می نویسد :
وقد قال النووی رحمه الله فی بعض الأحادیث : وهذه وإن کانت أسانید مفرداتها ضعیفة ، فمجموعها یقوی بعضه بعضا ، ویصیر الحدیث حسنا ویحتج به ، وسبقه البیهقی فی تقویة الحدیث بکثرة الطرق الضعیفة
نووی در بعضی از احادیث گفته است: این حدیث هر چند سند مفردات (تک تک اسانید صرف نظر از اسناد دیگر) آن ضعیف می باشد؛ اما مجموع آنها یکدیگر را تقویت می نمایند و به واسطه ی چنین امری حدیث حسن می گردد و بدان احتجاج می گردد، و بیهقی قبل از نووی چنین امری را بیان نموده است.
فتح المغیث بشرح الفیة الحدیث للعراقی - ج 1 ص 94
http://library.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=82&ID=24
حدیث منکر:
 به روایتى گفته می شود که تنها داراى یک سند بوده و راویان آن غیر ثقه باشند و مخالف روایتى باشد که گروهى (= مشهور) آن را نقل کرده اند.
حدیث منکر از اقسام حدیث ضعیف است ولی به دلیل اهمیت آن در دسته ای جدا گانه قرار دادیم ؛ زیرا علمای اهل سنت بعضی روایاتشان را که عقیده ی شیعه را ثابت می کنند به بهانه های مختلف و با چشم پوشی از اسناد دیگر آن ، منکر اعلام کرده و آفت سندشان را به بعضی از راویان آن اسناد نسبت داده و آنها را منکر الحدیث معرفی می کنند !
البته علمای اهل سنت آنجا که پای منفعت خودشان در میان باشد ، اقرار کرده اند که منکر الحدیث بودن به تنهایی موجب ضعف راوی نمی شود ؛
شمس الدین سخاوی می گوید :
وکثیرا ما یطلقون المنکر على الراوی ; لکونه روى حدیثا واحدا . ونحوه قول الذهبی فی ترجمة عبد الله بن معاویة الزبیری من المیزان : قولهم : منکر الحدیث ، لا یعنون به أن کل ما رواه منکر ، بل إذا روى الرجل جملة ، وبعض ذلک مناکیر ، فهو منکر الحدیث
اطلاق منکر بر راوی به دلیل اینکه فقط یک حدیث روایت کرده است ، زیاد دیده می شود و همین طور است کلام شمس الدین ذهبی در ترجمه ی عبدالله بن معاویه الزبیری در میزان الاعتدال که گفته است : اینکه حدیث شناسان در مورد برخی از روات می گویند: منکر الحدیث، به معنای آن نخواهد بود که تمامی احادیث وی منکر بوده باشد؛ بلکه اگر راوی ای روایاتی را بیان نموده باشد که بعضی از آنها منکر بوده باشد به وی «منکر الحدیث» گویند.
فتح المغیث شرح ألفیة الحدیث - ج 2 ص 130
http://www.islamweb.net/maktaba/index.php?flag=1&page=bookpages&bookid=82&id=110&bookparts=%5B125:2%5D&LoadTab=LoadBookDetail
البته ترجمه ی شخص مذکور و کلام فوق از ذهبی ، اکنون در میزان الاعتدال ذهبی وجود ندارد !
 ذهبی در ترجمه احمد بن عتاب المروزى مى‌گوید : 
ما کل من روی المناکیر یضعّف
هر کسى که روایت منکر نقل کند، نباید تضعیف ‌شود .
میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج 1، ص 118 ش 464
http://lib.eshia.ir/40478/1/118
  ابن حجر عسقلانى در ترجمه حسین بن فضل البجلى مى‌گوید:
فلو کان کل من روى شیئاً منکراً استحق أن یذکر فی الضعفاء، لما سلم من المحدثین أحد
اگر بنا باشد هر کسى که روایت منکرى را نقل کرده است ضعیف بدانیم و نام او را در ردیف ضعفا بیاوریم، هیچ یک از محدثان و راویان سالم نخواهند ماند.
لسان المیزان - ج 2 ص 308
http://lib.eshia.ir/40424/2/308
 ابو الحسن دار قطنى مى‌نویسد :
فسلیمان بن بنت شرحبیل؟ قال: ثقة. قلت: ألیس عنده مناکیر؟ قال: یحدث بها عن قوم ضعفاء؛ فأما هو فهو ثقة
از حاکم نیشابورى در باره سلیمان بن داود پرسیدم، پاسخ داد: او مورد اعتماد است، گفتم: مگر وى روایات منکر ندارد؟ پاسخ داد: احادیث منکر را از راویان ضعیف نقل مى‌کند؛‌ ولى خود مورد اعتماد است.
سؤالات الحاکم النیسابوری - ج 1، ص 217، رقم: 339
http://shamela.ws/browse.php/book-5950#page-132
 شمس الدین سخاوى مى‌نویسد :
وقد یطلق ذلک [منکر الحدیث] على الثقة إذا روى المناکیر عن الضعفاء
اگر راوى مورد اعتماد‌ روایات منکر از ضعفا نقل کند، واژه «منکر الحدیث» به وی اطلاق می‌شود .
فتح المغیث شرح ألفیة الحدیث - ج 2 ص 130
http://www.islamweb.net/maktaba/index.php?flag=1&page=bookpages&bookid=82&id=110&bookparts=%5B125:2%5D&LoadTab=LoadBookDetail
ذهبی کتابی دارد با عنوان " ذکر من تکلّم فیه و هو موثق " که در آدرس های زیر ، نام اشخاصی را برده است که بعضی ها آنها را منکر الحدیث دانسته اند ولی ذهبی آنها را ثقه می داند :
ص 34 ش 12 ، ص 57 ش 61 ، ص 67 ش 86 ، ص 75 ش 102 ، ص 77 ش 107 ، ص 79 ش 113 ، ص 112 ش 191 ، ص 155 ش 285 ، ص 164 ش 305 ، ص 180 ش 340 و ص 183 ش 347 
http://shamela.ws/browse.php/book-1892#page-14

  • حسین

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
ابزار تلگرام

آپلود عکسابزار تلگرام برای وبلاگ